Mengenali Adat Perkahwinan Melayu
Perkahwinan dalam masyarakat Melayu bukan sekadar penyatuan dua individu, tetapi turut menjadi satu acara yang mempertemukan dua keluarga.
Oleh sebab itu, pelbagai adat dan tradisi telah diamalkan sejak dahulu sebagai sebahagian daripada perjalanan menuju alam perkahwinan.
Antara adat yang sering dikaitkan dengan perkahwinan Melayu ialah merisik, meminang, bertunang, hantaran, akad nikah, berinai, bersanding, merenjis dan sambut menantu.
Walau bagaimanapun, adat perkahwinan Melayu tidak semestinya sama bagi setiap keluarga. Ia boleh berbeza mengikut negeri, daerah, keturunan, keluarga dan cara pasangan memilih untuk melaksanakan majlis.
Tradisi Perkahwinan Melayu Dalam Majlis Moden
Walaupun konsep majlis perkahwinan semakin moden, banyak unsur tradisional masih dikekalkan kerana ia menjadi sebahagian daripada identiti dan budaya keluarga.
1. Adat Merisik
Merisik secara tradisinya merupakan langkah awal sebelum sesuatu hubungan dibawa ke peringkat yang lebih serius.
Dalam masyarakat Melayu, pihak keluarga lelaki boleh mendapatkan maklumat tentang latar belakang dan keadaan keluarga pihak perempuan.
Pada masa dahulu, proses ini sering dilakukan melalui wakil keluarga atau orang yang dipercayai. Pada masa kini, bentuknya boleh menjadi lebih sederhana bergantung kepada keluarga dan pasangan.
2. Adat Meminang
Selepas kedua-dua pihak bersetuju untuk meneruskan hubungan ke arah perkahwinan, proses meminang boleh dilakukan sebagai tanda kesungguhan pihak lelaki dan keluarganya.
Pertemuan keluarga biasanya menjadi ruang untuk membincangkan perkara penting seperti persetujuan perkahwinan, tarikh yang dicadangkan, persediaan majlis dan perkara lain yang dipersetujui.
Perkara Yang Boleh Dibincangkan
- Persetujuan kedua-dua keluarga.
- Cadangan tarikh pernikahan.
- Tempoh pertunangan jika ada.
- Hantaran atau perkara berkaitan adat keluarga.
- Persediaan untuk majlis perkahwinan.
3. Adat Bertunang
Pertunangan merupakan satu lagi adat yang masih diamalkan oleh sebahagian masyarakat Melayu. Ia biasanya menjadi tanda bahawa pasangan telah bersetuju untuk menuju ke alam perkahwinan.
Sesetengah keluarga mengadakan majlis pertunangan yang lengkap dengan hantaran, dulang dan sarung cincin. Ada juga pasangan yang memilih majlis yang kecil dan sederhana.
4. Adat Hantaran Perkahwinan Melayu
Hantaran merupakan salah satu elemen yang sering dikaitkan dengan perkahwinan Melayu.
Dulang hantaran boleh mengandungi pelbagai barangan yang dipilih berdasarkan persetujuan kedua-dua pihak.
Antara Barang Hantaran Yang Biasa Dipilih
- Pakaian.
- Wangian.
- Makanan.
- Sirih junjung.
- Al-Quran.
- Aksesori.
- Barangan kegunaan pasangan.
Berapa Banyak Dulang Hantaran?
Tiada satu jumlah yang wajib digunakan untuk semua pasangan. Bilangan dulang boleh ditentukan berdasarkan adat keluarga, kemampuan dan persetujuan kedua-dua pihak.
5. Akad Nikah
Akad nikah merupakan bahagian penting dalam perkahwinan kerana ia berkaitan dengan pengesahan pernikahan menurut hukum dan prosedur yang berkenaan.
Berbeza dengan adat seperti merisik atau bersanding, perkara berkaitan akad nikah perlu dilaksanakan mengikut ketetapan agama serta prosedur pihak berkuasa agama negeri masing-masing.
Persediaan Akad Nikah
- Dokumen pernikahan yang diperlukan.
- Kursus dan prosedur yang ditetapkan.
- Wali dan saksi.
- Mas kahwin mengikut ketetapan yang berkaitan.
- Tempat dan susunan majlis akad nikah.
6. Adat Berinai
Berinai merupakan tradisi yang cukup sinonim dengan pengantin Melayu. Inai biasanya digunakan pada tangan atau jari sebagai sebahagian daripada persiapan pengantin.
Dalam sesetengah keluarga terdapat istilah seperti berinai kecil, berinai besar atau berinai curi. Walau bagaimanapun, pelaksanaannya tidak sama untuk setiap negeri atau keluarga.
Inspirasi Majlis Nikah dan Perkahwinan
Lihat inspirasi suasana majlis dan konsep perkahwinan melalui video pendek Najiha Online.
7. Adat Bersanding
Bersanding merupakan antara acara yang paling dikenali dalam majlis perkahwinan Melayu. Pengantin biasanya duduk di pelamin sebagai sebahagian daripada acara sambutan selepas akad nikah.
Majlis bersanding moden boleh dilaksanakan di rumah, dewan, hotel, taman, ruang acara atau lokasi perkahwinan yang lain.
Elemen Yang Sering Terdapat Dalam Majlis Bersanding
- Pelamin atau ruang utama pengantin.
- Busana pengantin.
- Ketibaan atau perarakan pengantin.
- Jamuan untuk tetamu.
- Sesi bergambar.
- Merenjis atau tepung tawar jika diamalkan.
8. Adat Merenjis dan Tepung Tawar
Merenjis dan tepung tawar merupakan antara adat yang masih diamalkan dalam sesetengah majlis Melayu.
Ia biasanya dilakukan oleh ibu bapa, ahli keluarga atau individu yang dipilih oleh keluarga pengantin.
Seperti adat lain, pelaksanaannya boleh berbeza mengikut keluarga dan negeri. Pasangan boleh berbincang dengan keluarga tentang bentuk upacara yang ingin dikekalkan.
Inspirasi Pakej dan Suasana Majlis
9. Adat Sambut Menantu
Dalam sesetengah keluarga Melayu, terdapat juga adat sambut menantu selepas pasangan berkahwin.
Ia boleh menjadi satu majlis yang diadakan oleh keluarga sebelah pengantin lelaki atau perempuan.
Bentuk sambutan ini sangat bergantung kepada keluarga. Ada yang mengadakan majlis besar dengan jamuan, manakala ada juga yang memilih sambutan kecil bersama keluarga terdekat.
Adat Perkahwinan Melayu Dahulu dan Sekarang
Perubahan zaman menyebabkan cara masyarakat mengadakan majlis perkahwinan turut berubah. Namun, banyak unsur tradisional masih dikekalkan dalam bentuk yang lebih moden.
| Elemen | Dahulu | Masa Kini |
|---|---|---|
| Merisik | Melalui wakil keluarga atau orang yang dipercayai. | Boleh dilakukan melalui perbincangan keluarga secara lebih ringkas. |
| Meminang | Lebih banyak melibatkan pertemuan keluarga. | Boleh dibuat dalam bentuk pertemuan kecil. |
| Hantaran | Lebih banyak menggunakan barangan tradisional. | Barangan dipilih mengikut keperluan dan gaya pasangan. |
| Bersanding | Selalunya di rumah atau kawasan kampung. | Boleh diadakan di dewan, hotel, taman atau lokasi acara. |
| Fotografi | Lebih terhad kepada gambar keluarga. | Lebih banyak pilihan fotografi dan video. |
Adat Perkahwinan Melayu Mengikut Negeri
Malaysia mempunyai masyarakat Melayu yang sangat pelbagai. Oleh itu, adat perkahwinan juga boleh mempunyai perbezaan mengikut negeri dan kawasan.
Contohnya, masyarakat Melayu di Negeri Sembilan mempunyai latar budaya yang dipengaruhi oleh Adat Perpatih. Negeri lain pula mempunyai tradisi dan bentuk majlis tersendiri.
Sebab itu, pasangan sebaiknya mendapatkan pandangan daripada keluarga dan pihak yang memahami adat setempat jika terdapat perkara yang ingin dikekalkan dalam majlis.
Checklist Ringkas Persediaan Perkahwinan Melayu
- Tentukan persetujuan kedua-dua keluarga.
- Tentukan anggaran tarikh akad nikah dan majlis.
- Semak prosedur pernikahan dengan pihak berkuasa agama negeri.
- Tentukan jumlah tetamu yang dijangka hadir.
- Tentukan lokasi majlis.
- Tentukan konsep dan bentuk majlis.
- Sediakan bajet keseluruhan.
- Tentukan keperluan makanan dan katering.
- Tentukan pelamin, dekorasi dan busana pengantin.
- Rancang fotografi dan video.
- Sediakan jadual perjalanan majlis.
Soalan Lazim Tentang Adat Perkahwinan Melayu
Apakah adat perkahwinan Melayu yang biasa diamalkan?
Adakah semua pasangan Melayu perlu bertunang?
Berapa dulang hantaran yang sesuai?
Adakah bersanding wajib dalam perkahwinan?
Adakah adat perkahwinan Melayu sama di setiap negeri?
Bagaimana memilih pakej perkahwinan yang sesuai?
Sedang Merancang Majlis Perkahwinan?
Jika anda sedang mencari pakej nikah, sanding atau pakej perkahwinan lengkap, hubungi Najiha Online untuk mendapatkan maklumat berdasarkan tarikh, lokasi, jumlah tetamu dan bajet anda.
Kesimpulan
Adat perkahwinan Melayu mempunyai perjalanan yang panjang dan penuh dengan nilai kekeluargaan. Daripada merisik dan meminang, diikuti pertunangan, persediaan hantaran, akad nikah, berinai dan akhirnya bersanding, setiap keluarga mungkin mempunyai cara tersendiri untuk meraikannya.
Dalam dunia moden, pasangan tidak semestinya meninggalkan tradisi. Sebaliknya, adat boleh disesuaikan dengan keadaan semasa supaya majlis kekal bermakna tanpa membebankan pasangan atau keluarga.
Yang paling penting ialah perancangan yang jelas, persetujuan keluarga, kemampuan kewangan dan memastikan perkara berkaitan pernikahan dilaksanakan mengikut keperluan agama serta prosedur negeri masing-masing.
